Okna pasywne

Wymagania PHI Darmstadt dla okien pasywnych

Okno pasywne dla strefy klimatycznej umiarkowanej chłodnej, to oszklenie stałe, okno stałe, okno albo drzwi balkonowe, charakteryzujące się korzystnym bilansem energetycznym oraz wartością współczynnika FRsi ≥ 0,7 na powierzchni ram, wykonane z kształtowników ościeżnic i skrzydeł o współczynniku przenikania ciepła Uf ≤ 0,80 W/(m2K) oraz szyby zespolonej o współczynniku przenikania ciepła Ug ≤ 0,70 W/(m2K), dla którego ustalono wartość współczynnika przenikania ciepła Uw ≤ 0,80 W/(m2K).  

Polska - okno pasywne strefy klimatycznej umiarkowanej chłodnej – cechy charakterystyczne według PHI Darmstadt
Współczynnik przenikania ciepła okna Uw ≤ 0,80 W/(m2K)
Współczynnik przenikania ciepła oszklenia Ug ≤ 0,70 W/(m2K)
Współczynnik przenikania ciepła ram Uf ≤ 0,80 W/(m2K)
Współczynnik przenikania ciepła okna zainstalowanego w ościeżu Uwi ≤ 0,85 W/(m2K)
Wartość współczynnika temperaturowego FRsi na powierzchni kształtowników okiennych ≥ 0,70

Właściwości użytkowe okien pasywnych

W komunikacji z rynkiem, producenci i sprzedawcy w odniesieniu do okien o współczynniku przenikania ciepła Uw ≤ 0,8 (W/(m2K) często używają pojęcia „okno pasywne”. Pasywność okna ma stanowić podkreślenie jego zalet w zakresie ograniczania strat energii oraz wzbudzać zainteresowanie nabywców, prowadząc do sprzedaży. Czy każde okno o wartości współczynnika przenikania ciepła Uw ≤ 0,8 (W/(m2K) może być zasadnie nazywane oknem pasywnym?

Jednym z prekursorów koncepcji domu pasywnego jest dr Wolfgang Feist twórca i założyciel Passive House Institute w Darmstadt, (PHI). Powołany w roku 1996 Instytut opracował i wdrożył wiele rozwiązań oraz procedur badawczych stosowanych w budownictwie, a w szczególności w budowach obiektów energooszczędnych.

Obecnie Instytut w Darmstadt pełni wiodącą rolę w europejskim budownictwie pasywnym wyznaczając trendy i określając poziomy wymagań minimalnych dla obiektów oraz komponentów. Komponentem istotnie wpływającym na poziom strat energii w każdym budynku są okna i drzwi, tym samym jednym z zagadnień, któremu w PHI poświęca się wiele uwagi jest procedura certyfikacji okien i drzwi znajdujących zastosowanie w budynkach pasywnych.

Pojęcie „okno pasywne”, stosowane przez polskich producentów i sprzedawców to pewien skrót myślowy. Prawidłowo powinno raczej mówić się o oknach i drzwiach posiadających właściwości użytkowe na poziomie umożliwiającym zastosowanie w budynkach pasywnych.

Instytut w Darmstadt nie stworzył definicji pojęcia „okno pasywne”, określił jednak zestaw cech wyrobu, właściwości użytkowych, które powinno posiadać okno, aby mogło być zainstalowane w budynku pasywnym. W tabeli poniżej prezentujemy podstawowe, charakterystyczne cechy okien pasywnych, które można stosować w budynkach pasywnych wznoszonych w wyodrębnionych przez PHI strefach klimatycznych.

Okno pasywne cechy charakterystyczne dla różnych stref klimatycznych PHI Darmstadt
Strefa klimatycznaPrzenikalność cieplna okna Uw (W/(m2K)Przenikalność cieplna oszklenia Ug (W/(m2K)Przenikalność cieplna okna zainstalowanego Uwi (W/(m2K)Kryterium higieny FRsi
Arktyczna 0,40 0,35 0,45 0,80
Zimna 0,60 0,52 0,65 0,75
Umiarkowanie chłodna 0,80 0,70 0,85 0,70
Umiarkowanie ciepła 1,0 0,90 1,05 0,65
Ciepła 1,2 1,1 1,25 0,55
Gorąca 1,2 1,1 1,25 brak
Bardzo gorąca 1,0 0,9 1,05 brak

Okna pasywne spełniające warunki PHI Darmstadt

Polska, leży w strefie umiarkowanie chłodnej, zatem okno pasywne nadające się do zastosowania w budynku pasywnym w Polsce musi charakteryzować się współczynnikiem przenikania ciepła Uw ≤ 0,8 (W/(m2K) w przypadku zastosowania szyby zespolonej o współczynniku przenikania ciepła Ug ≤ 0,70 W/(m2K).

Okno pasywne Rehau Geneo PHZ
Okno pasywne Rehau Geneo PHZ
Okno pasywne Trocal 88+
Okno pasywne Trocal 88+
Okno pasywne Profine eCO2
Okno pasywne Profine eCO2

Marketing "pasywny"

Wielu polskich producentów i sprzedawców, jakby nie dostrzega tej zbieżności, przypisując walor pasywności oknom, które wymagany współczynnik Uw ≤ 0,8 (W/(m2K) osiągają tylko i wyłącznie dzięki zastosowaniu oszklenia o współczynniku zdecydowanie poniżej wymaganego, na przykład Ug ≤ 0,50 W/(m2K), Ug ≤ 0,40 W/(m2K), a nawet Ug ≤ 0,30 W/(m2K).

Kolejnym czynnikiem pomijanym w przekazach polskich producentów i sprzedawców jest związek pomiędzy wartością współczynnika przenikania ciepła okna pasywnego niezabudowanego i zabudowanego.

Po instalacji w ościeżu, okno pasywne w strefie umiarkowanej chłodnej powinno charakteryzować się wartością współczynnika przenikania ciepła Uw ≤ 0,85 (W/(m2K). Zmiana wartości współczynnika następuje na skutek uwzględnienia w obliczaniu przenikalności cieplnej okna pasywnego wartości liniowych mostków cieplnych powstających w procesie montażu w obrębie nadproża, progu i stojaków okien i drzwi.

Powód przemilczania takiego związku jest dość oczywisty. Aby zasadnie obliczyć wartość współczynnika przenikania ciepła okna zabudowanego, trzeba znać wartość liniowych mostków cieplnych powstających podczas montażu, co wymaga stosowania ściśle przestrzeganych procedur montażowych, a nie od dziś wiadomo, że montaż to przysłowiowa pięta achillesowa polskiej branży okiennej. O konieczności wykonania badań i obliczeń wartości mostków cieplnych przez uprawnione jednostki nie warto już nawet wspominać. Taniej i prościej przemilczeć.   

Trzecim, ważnym, lecz całkowicie pomijanym aspektem związanym z cechami charakterystycznymi okna pasywnego jest kryterium higieniczne oparte o wartość bezwymiarowego współczynnika temperaturowego FRsi występującego w najchłodniejszym punkcie ram skrzydeł i ościeżnic okna pasywnego. Współczynnik FRsi określa poziom temperatury koniecznej do uniknięcia krytycznej wilgotności powierzchni i kondensacji pary wodnej powodującej możliwość powstawania pleśni.

Okno pasywne – najlepiej z certyfikatem

Mówienie o jakimś oknie, „okno pasywne” tylko dlatego, że charakteryzuje się wartością współczynnika przenikania ciepła Uw ≤ 0,8 (W/(m2K), niezależnie od właściwości komponentów, sposobu montażu oraz innych istotnych warunków wskazywanych przez PHI w Darmstadt, to delikatnie rzecz ujmując, zwykłe nadużycie. Najprostszym sposobem uniknięcia problemów przy zakupie okien do domu pasywnego jest poszukiwanie wyrobów posiadających certyfikat Passive House Institute w Darmstadt lub jego siostrzanej jednostki Polskiego Instytutu Budownictwa Pasywnego i Energii Odnawialnej.

PHI Darmstadt baza informacji o komponentach

OKNOTEST.PL