Jakie są rezultaty prawidłowego montażu okien?

Gdy idziesz na rynek, możesz kupić 50 kilogramów ziemniaków albo worek ziemniaków. To tylko z pozoru jedno i to samo. Kupując 50 kilogramów ziemniaków, oczekujesz że otrzymasz określoną ilość, określonego towaru. Kupując worek ziemniaków, dostaniesz ten sam towar, ale nie wiesz dokładnie ile go będzie.

Gdy chcesz kupić usługę montażu okien, masz taki sam wybór. Możesz kupić montaż okien, jako dokładnie określone dzieło. Montaż, który ma przynieść konkretne rezultaty w postaci wyznaczonego poziomu wytrzymałości, szczelności na przenikanie wody i powietrza, izolacyjności cieplnej. Wtedy wiesz za co płacisz, masz podstawy, żeby usługę sprawdzić pod kątem jakości wykonania, odebrać i rozliczyć. Możesz też kupić bliżej nieokreśloną usługę budowlaną, którą ktoś nazwie montażem okien. Usługę, która wygląda znajomo, ale tak do końca nie wiadomo, co właściwie dostałeś.

Teraz odpowiedz sobie, czy wolisz zapłacić nie małe pieniądze za usługę, która ma przynieść konkretne rezultaty, czy za obietnicę wykonania prac nazwanych montażem okien, których rezultatu nie sposób przewidzieć. 

Co naprawdę „waży” w montażu okien?

Jeżeli mamy do czynienia z montażem ocenianym w kategorii konkretnego rezultatu, to mniejsze znaczenie ma to, jak ktoś okna montował, czy był uprzejmy, czy miał poziomicę albo używał markowej pianki. W prawidłowym montażu okien naprawdę ważne są osiągnięte efekty, rezultaty montażu, czyli:

• Wytrzymałość mocowań mechanicznych – podawana w kN/punkt mocowania
• Nośność podparcia – wyrażona w kPa/m²
• Szczelność połączeń z ościeżami na przenikanie powietrza – określana wartością współczynnika infiltracji a ≤ m³/h·m
• Wodoszczelność połączeń przy określonej wartości cieśnienia podanego w Pa
• Termoizolacja połączeń – określona wartością współczynnika temperaturowego f_Rsi

To jest właśnie „50 kilogramów montażu” — zestaw konkretnych właściwości użytkowych, które stanowią o rezultacie i jakości wykonania. Wszystko inne, to tylko opakowanie albo jak na rynku — worek o znanej zawartości, ale nieokreślonej wadze.

Skąd biorą się rezultaty montażu?

Właściwości użytkowe montażu nie są stałe ani uniwersalne. Nie wynikają z katalogów, ani rutyny wykonawcy, ani z tego, co w montażu okien „zawsze się robiło”. Rezultat prawidłowego montażu okien zależy od wielu czynników, m.in.:

• lokalizacji budynku i warunków klimatycznych w miejscu lokalizacji,
• kategorii terenu, czyli wpływu konfiguracji terenu na siłę działania wiatru,
• usytuowania okien na konkretnej elewacji (np. nawietrzna/zawietrzna, wschodnia/zachodnia),
• pozycji okna względem ościeża i muru konstrukcyjnego,
• rodzaju i konstrukcji ościeży,
• rozmiaru i masy okna,
• materiału kształtowników okiennych (PCW, drewno, aluminium),
• właściwości użytkowych samego okna (np. sztywności),
• sposobu użytkowania okna i intensywności eksploatacji.

To samo okno, montowane w Zakopanem, Warszawie albo w Kołobrzegu może wymagać:

• innej wytrzymałości punktów mocowania,
• innych typów łączników (np. kotew, dybli, śrub ramowych),
• zmiany głębokości montażu względem warstwy izolacyjnej,
• użycia różnych materiałów (np. powłok, folii, taśm rozprężnych, pianek, membran),
• zastosowania dodatkowych zabezpieczeń przed wodą, wiatrem lub utratą ciepła.

Dlatego nie istnieje jeden montaż „do wszystkiego”, który pasuje zawsze i wszędzie. Montaż okna powinien być zaprojektowany i wykonany z uwzględnieniem konkretnej sytuacji budowlanej. To jedyny sposób, żeby wyniku zawartej umowy uzyskać oczekiwane „50 kilogramów montażu” zamiast worka pełnego kotew, klinów i pianki.

Kto powinien określić rezultaty montażu?

Jeśli montaż okna ma mieć konkretne właściwości użytkowe, to ktoś musi je określić. Ktoś musi zważyć ten montażowy worek jeszcze przed rozpoczęciem prac i powiedzieć: „W tym miejscu, dla tego okna, potrzeba tyle szczelności, tyle wodoszczelności, a tyle izolacji cieplnej”. Tym kimś nie jest sprzedawca, ani ekipa montażowa.

Za zaprojektowanie montażu – rozumianego jako zestaw rozwiązań zapewniających wymaganą nośność, szczelność i izolacyjność – odpowiada ten, kto zajmuje się doborem okien do konkretnego budynku. W praktyce może i powinien to być ktoś z uczestników procesu budowlanego:

• projektant,
• kierownik budowy,
• architekt adaptujący,
• inspektor nadzoru - inżynier budowlany.

Kiedy żadna z osób powołanych do określenia właściwości montażu nie wykona swojego zadania, cała odpowiedzialność spada na konsumenta - inwestora, jako osobę zamawiającą dzieło. Jeżeli i ty konsumencie odpuścisz sobie określenie wagi własnego montażu, to odbędzie się on „na wiarę” – według utartego schematu, który może zadziałać, ale wcale nie musi.

Jak zachować konsumencką kontrolę nad montażem?

Jeśli nikt nie zaprojektował montażu Twoich okien, musisz poradzić sobie sam konsumencie. Błędem byłaby zgoda na bliżej nieokreślone propozycje sprzedawców. Masz prawo, a wręcz obowiązek, żądać od wykonawcy informacji, które pozwolą Ci rozliczyć montaż jako określone dzieło albo wskazać wykonawcy rezultaty montażu jakich oczekujesz. Nie przejmuj się, jeśli nie wiesz jak to zrobić, za chwilę otrzymasz podpowiedź.

Jeżeli Twój montaż nie odbywa się w szczególnych warunkach, na przykład w pobliżu brzegu morza albo na terenach górskich powyżej 600 m.n.p.m. można przyjąć pewne uśrednione wartości, które w większości przypadków zapewnią odpowiednią jakość połączeń okien z ościeżami i poprawne funkcjonowanie okna. To nie będzie projekt montażu, ale rozsądny punkt odniesienia pozwalający odróżnić montaż od usługi budowlanej o bliżej nieokreślonych cechach i rezultatach.

Co można przyjąć, jako wartości przeciętnie wymagane przy prawidłowym montażu okien w Polsce:

• Nośność podparcia ≥ 500 kN/m²
• Szczelność złącza na przenikanie powietrza: współczynnik infiltracji a ≤ 0,1 m³/h·m
• Wodoszczelność złącza na poziomie 600 Pa,
• Izolacyjność cieplna złącza gwarantująca osiągnięcie współczynnika temperaturowego f_Rsi ≥ 0,72
• Opór dyfuzyjny złącza po stronie zewnętrznej Sd ≤ 1 w budynkach z wentylacją grawitacyjną
• Zmienna wartość Sd dla złącz konstrukcyjnych w budynkach chłodzonych lub klimatyzowanych.

Podsumowanie dla konsumenta

• Nie patrz na etykietki typu „ciepły montaż”.
• Nie akceptuj ogólników. Domagaj się konkretów, które da się zmierzyć i sprawdzić.
• Poproś o projekt montażu albo opis, im bardziej szczegółowy, tym łatwiej go zweryfikować.
• Sprawdź, kto i na jakich warunkach bierze odpowiedzialność za rezultat montażu.
• Jeśli musisz działać sam, możesz oprzeć się na wartościach orientacyjnych. One nie zastąpią projektu, ale pozwolą działać.
• Nie daj się zbywać. „My zawsze tak robimy” nie oznacza jeszcze, że coś robi się dobrze.